สิ่งแวดล้อม (Environment) คือ ลักษณะทางชีวภาพและกายภาพที่อยู่รอบตัวมนุษย์ เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติหรือสามารถประดิษฐ์ขึ้นได้ไม่เท่านั้นเอง สิ่งแวดล้อมมีทั้งรูปธรรมและนามธรรม ไม่ว่าจะมองเห็นด้วยตาเปล่าหรือมองไม่เห็นด้วยตาก็เป็นได้ทั้งสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ในบทความนี้จะกล่าวถึงสิ่งแวดล้อมให้ได้ทราบว่ามีกี่ประเภท
สามารถแบ่งประเภทสิ่งแวดล้อมได้อย่างไรบ้าง
สิ่งแวดล้อมแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น สิ่งแวดล้อมแต่ละประเภทสามารถอธิบายได้ดังนี้
สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ
ทุกสิ่งรอบตัวมนุษย์เกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทคือ
- สิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย (Biotic Environment) ใช้เวลาไม่นานในการเกิด และเพิ่มจำนวนขึ้นทดแทนได้ ขณะเดียวกัน ก็อาจสูญเสียไปหากสมดุลของธรรมชาติถูกทำลาย เช่น สัตว์ ป่าไม้ ทุ่งหญ้า เป็นต้น ซึ่งสัตว์ป่ามักใช้เป็นที่อยู่อาศัย
- สิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิตหรือสิ่งแวดล้อมทางกายภาพที่อาจมองเห็นหรือไม่ก็ได้ เช่น อากาศ แร่ธาตุ เสียง เป็นต้น เป็นสิ่งแวดล้อมที่ธรรมชาติสร้างขึ้น บางชนิดใช้เวลานานมากในการเกิดจนแทบไม่สามารถรอได้ที่จะใช้ประโยชน์จากสิ่งรอบตัว หรือเป็นจำนวนของทรัพยากรที่สร้างขึ้นไม่ทันต่อความต้องการของมนุษย์ เช่น แร่ธาตุ เชื้อเพลิง อากาศ น้ำ ดิน หิน เป็นต้น ซึ่งสิ่งที่ใช้แล้วหมดไปจะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในระยะสั้น ๆ อีกทั้งบางครั้งอาจส่งผลเสียต่อระบบนิเวศด้วยก็ได้ แต่สิ่งที่ใช้แล้วไม่หมดไปจะเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ
สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น (Man-Made Environment)
เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ทั้งที่ตั้งใจและไม่ตั้งใจหรือมองเห็นได้และสัมผัสได้หรือมองไม่เห็นและจับต้องไม่ได้ เป็นสภาพแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการอันไม่จำกัดของตนเอง ที่จะช่วยให้มนุษย์มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและอยู่ในโลกได้อย่างมีความสุข แบ่งได้เป็น 2 ประเภท
- สภาพสังคมเป็นแบบนามธรรม มนุษย์ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้เกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยของการอยู่ร่วมกันในสังคม เช่น กฎหมาย ระเบียบ ประเพณี นอกจากนี้ยังหมายถึงพิธีกรรม ศาสนา ความเชื่อ
- สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ (Physical Environment) คือ สิ่งแวดล้อมที่จับต้องและมองเห็นได้ มนุษย์จะสร้างเพื่อตอบสนองความต้องการพื้นฐาน เช่น อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ตลอดจนสร้างสิ่งอำนวยความสะดวก
ตามบทความที่ได้กล่าวมานี้เป็นประเภทของสิ่งแวดล้อมที่สามารถแบ่งได้ แต่ละประเภทมีทั้งรูปธรรมและนามธรรม หรือเป็นสิ่งที่จับต้องได้ด้วยตาเปล่าและสิ่งที่จับต้องไม่ได้และมองไม่เห็น แต่เป็นสิ่งที่สืบทอดกันมาเป็นประเพณีวัฒนธรรมความเชื่อ หากจับต้องได้ก็ย่อมเป็นทรัพยากรที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น
